બાલી પ્રવાસ માર્ગદર્શિકા

બાલી માટે મે – ઓક્ટોબર દરમિયાન પ્રવાસ કરો. આ મહિનાઓમાં હવામાન, ભીડ અને હવાઈ ભાડું ત્રણેય અનુકૂળ હોય છે — બહાર જાવ તો ત્રણમાંથી એક જતું કરવું પડે.

ચલણ

Indonesian Rupiah (IDR)

ભાષા

ઇન્ડોનેશિયન અને બાલીનીઝ; પ્રવાસી દક્ષિણમાં સારું અંગ્રેજી, અંદરના ભાગમાં ઓછું.

સમય ક્ષેત્ર

WITA (UTC+8) — 2½ hours ahead of India

પ્લગ પ્રકાર

Type C / F, 230V — Indian round pins fit

ભારતથી ફ્લાઇટ સમય

9 કલાક

ક્યાંથી ઉડાન

Mumbai · Ahmedabad · Delhi · Bengaluru

• 

  તેગલલાંગ સીડીઓ અને તીર્થ એમ્પુલ, એ જ ક્રમમાં

  સાત વાગ્યે તેગલલાંગ પહોંચો તો ઢળતા પ્રકાશમાં અને ફ્રેમમાં કોઈ વગર સીડીઓ મળે; દસ વાગ્યે એ ઝૂલા માટેની લાઇન બની જાય છે. વીસ મિનિટ આગળ તીર્થ એમ્પુલ ચાલુ શુદ્ધિકરણ મંદિર છે, જ્યાં બાલીના હિન્દુઓ ત્રીસ ધારાઓ નીચે સ્નાન કરે છે — પ્રવાસી પણ આપેલો સારોંગ પહેરીને જોડાઈ શકે છે, અને સવારનો એ વધુ યાદગાર અડધો ભાગ છે.

• 

  સૂર્યાસ્તે ઉલુવાટુ, અને કેચક અગ્નિ નૃત્ય

  મંદિર હિન્દ મહાસાગર પર સિત્તેર મીટર ઊંચા ખડક પર છે અને એની બાજુના ખુલ્લા રંગમંચમાં છ વાગ્યે કેચક શરૂ થાય છે — સો પુરુષો, એકેય વાદ્ય વગર, રામાયણ ગાતા. ટિકિટ બુક કરો, પાંચ વાગ્યે પહોંચો, અને ચશ્માં સંભાળો; ત્યાંના વાંદરા પાકા ચોર છે.

• 

  નુસા પેનિદા — કેલિંગકિંગ, અને એક પ્રામાણિક ચેતવણી

  ટી-રેક્સ જેવા ખડકનો ફોટો આખા દિવસને લાયક છે, પણ સનૂરથી ખુલ્લા દરિયામાં ઝડપી બોટમાં ચાળીસ મિનિટની સફર છે અને નવેમ્બરથી માર્ચ સુધી એ ખરેખર ખરાબ હોય છે. ટાપુના રસ્તા તૂટેલા છે, બીચ સુધીનું ઉતરાણ દોરડાના સહારે ચઢ-ઉતર છે, અને હૉસ્પિટલ નથી. શાંત મોસમના દિવસે જ જાઓ, નહીં તો બિલકુલ નહીં.

• સૂર્યોદયે માઉન્ટ બાતુર

  જીવંત જ્વાળામુખી પર બે કલાકનું ચઢાણ, સવારે 3.30એ માથે ટોર્ચ બાંધીને શરૂ, અને અંતે વરાળના ખાંચામાં બફાયેલાં ઈંડાં તથા જ્વાળામુખી-તળાવનું દૃશ્ય. ચઢાણ મધ્યમ છે, અઘરું નહીં, પણ ઢીલા પથ્થરો પરનું ઉતરાણ જ પગ મચકોડાવે છે — રિસોર્ટનાં ચંપલ નહીં, બરાબરના બૂટ પહેરો.

• કારીગરીનાં ગામ: ચેલુક, માસ, બાતુબુલાન

  દેનપાસાર અને ઉબુદ વચ્ચેના રસ્તે દરેક ગામ એક જ કામ કરે છે — ચેલુકમાં ચાંદી, માસમાં લાકડાનું કોતરકામ, બાતુબુલાનમાં પથ્થર. ઉબુદના આર્ટ માર્કેટને બદલે એવી વર્કશોપમાં ખરીદો જ્યાં કામ થતું જોઈ શકાય — બજારમાં એ જ માલ જાવાથી ત્રણ ગણા ભાવે આવે છે.

• તાનજુંગ બેનોઆમાં વૉટર સ્પોર્ટ્સ, અથવા બાળકો સાથે વૉટરબોમ

  તાનજુંગ બેનોઆ શાંત ખાડી છે જ્યાં બનાના બોટ, પેરાસેલિંગ અને સી-વૉકિંગનાં પેકેજ ચાલે છે, અને તરતાં ન આવડતું હોય તેમને પણ ફાવે. કુટાનું વૉટરબોમ સતત એશિયાના શ્રેષ્ઠ વૉટર પાર્કમાં ગણાય છે અને પરિવાર માટે વરસાદી બપોરનો ભરોસાપાત્ર વિકલ્પ છે.

• નાસી ચમ્પુર અને નાસી ગોરેંગશાકાહારી

  રોજિંદી થાળી — ભાત સાથે થોડી થોડી અનેક વસ્તુઓ. શાકાહારી માગો અને ખાસ કરીને "તાનપા તેરાસી" કહો: ટાપુની લગભગ દરેક સામ્બલનો પાયો ઝીંગાની પેસ્ટ છે અને સ્થાનિક લોકો એને માંસાહારી ગણતા નથી. કેચપ મનીસ, એટલે કે મીઠી સોયા, સલામત છે.

• ગાદો-ગાદોશાકાહારી

  ઉકાળેલાં શાકભાજી, ટોફુ, ટેમ્પે અને ઘટ્ટ સીંગની ચટણી — ઇન્ડોનેશિયાની શાકાહારી રાષ્ટ્રીય વાનગીની સૌથી નજીકની વસ્તુ, અને ઉત્તમ. સીંગની ચટણીમાં પણ ક્યારેક ઝીંગાની પેસ્ટ હોય છે, એટલે એ જ સવાલ પૂછો. સીંગની ગંભીર એલર્જી હોય તો ઇન્ડોનેશિયન સ્ટ્રીટ ફૂડ મોટાભાગે બંધ.

• બાબી ગુલિંગ — જાણવા જેવું, ઑર્ડર કરવા જેવું નહીં

  બાલીનું દૂધપીતું ડુક્કર ટાપુની સૌથી પ્રખ્યાત વાનગી છે અને બધે મળે છે, બુફેના કાર્વિંગ કાઉન્ટર પર પણ. બાલી હિન્દુ હોવાથી અહીં ગોમાંસ પ્રમાણમાં ઓછું અને ડુક્કરનું માંસ સામાન્ય છે — ભારતીય પ્રવાસી સહજપણે જે ધારે એનાથી ઊલટું. ધારી લેવાને બદલે બુફેનાં લેબલ વાંચો.

• પિસાંગ ગોરેંગ, દાદર ગુલુંગ અને બાલી કૉફીશાકાહારી

  તળેલાં કેળાં અને તાડના ગોળ તથા નાળિયેર ભરેલા પાંદન પૅનકેક — બંને શાકાહારી, બંને વારુંગમાં સાવ સસ્તાં. કોપી બાલી ગાળ્યા વગર પીરસાય છે, ભૂકો તળિયે બેસે છે — કૅફેની કૉફી કરતાં તુર્કી કૉફીની વધુ નજીક.

• કુટા અને લેજિયનમાં ભારતીય અને જૈન ભોજનજૈન અનુકૂળ

  કુટા અને લેજિયન આસપાસ ભારતીય રેસ્ટોરાંનું જામેલું ઝુમખું છે જે આખી થાળી અને એક દિવસની જાણ સાથે જૈન રસોઈ કરે છે, અને નુસા દુઆના મોટાભાગના ફાઇવ-સ્ટાર રિસોર્ટ હવે ભારતીય રસોઇયો રાખે છે. ઉબુદમાં ઓછું. જૈન જૂથ માટે અમે આ જરૂરિયાત ચેક-ઇન વખતે નહીં, કરાર વખતે જ રિસોર્ટના રસોડા સુધી પહોંચાડીએ છીએ.

બુકિંગ વખતે ભોજન પસંદગી જણાવો — શાકાહારી, જૈન કે હલાલ — અને અમે તમારી ઇટિનરરીની દરેક હોટેલ અને રેસ્ટોરન્ટને જાણ કરીશું.

• ચેલુકની ચાંદી, બજારની દુકાનને બદલે વર્કશોપમાંથી ખરીદેલી
• માસનું લાકડાનું કોતરકામ — હાથના સામાનમાં નહીં, શિપિંગ ક્રેટ માગો
• બાટિક અને હાથવણાટનું ઇકત; પ્રામાણિક સ્રોતવાળા માટે ઉબુદનું થ્રેડ્સ ઑફ લાઇફ
• બાલીની કૉફી અને સિંગલ-ઓરિજિન કોકો; કોપી લુવાક ટાળો — એ પ્રાણી-ક્રૂરતાનો પ્રશ્ન છે અને મોટે ભાગે નકલી
• સેમિન્યાકની દુકાનોમાં સારોંગ, રતનની બેગ અને હાથે ઢાળેલું પિત્તળ
• કુસમ્બાનું બાલી દરિયાઈ મીઠું અને વેનીલા શીંગો — બંને સફરમાં સહેલાઈથી ટકે છે

ઉપયોગમાં આવે તેવી જાહેર વાહનવ્યવસ્થા નથી. સામાન્ય ગોઠવણ એટલે અંગ્રેજી બોલતા ડ્રાઇવર સાથે દિવસના હિસાબે ભાડે લીધેલી કાર, જેનો ખર્ચ ત્રણ ટૅક્સી ફેરા જેટલો થાય અને પાર્કિંગ તથા ભાષાની બધી મુશ્કેલી ટળે. ગ્રેબ અને ગોજેક ચાલે છે, પણ ઉબુદ અને ચાંગુના કેટલાક ભાગમાં સ્થાનિક ટ્રાન્સપોર્ટ મંડળીઓ એમને રોકે છે — મુખ્ય રસ્તા સુધી ચાલવું પડે. સ્કૂટર માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ડ્રાઇવિંગ પરમિટ અને હેલ્મેટ જોઈએ; પોલીસ બંને તપાસે છે, અને કુટાથી ઉબુદ પાંત્રીસ કિલોમીટર માટે દોઢ કલાક લે છે.

• માર્ચમાં આવતો બાલીનો મૌન દિવસ ન્યેપી આખા ટાપુને ચોવીસ કલાક બંધ કરી દે છે — કોઈ ફ્લાઇટ નહીં, વાહન નહીં, દીવા નહીં, અને હોટેલની હદ બહાર જવાની મનાઈ. જોવા મળે તો અદ્ભુત અનુભવ, અને તૈયારી વગર પહોંચો તો આફત. પહેલાં તારીખ તપાસો.
• બાલીમાં હડકવા વ્યાપક છે. બીચનાં કૂતરાં કે મંદિરના વાંદરાને અડશો નહીં; ઉલુવાટુ અને ઉબુદ મંકી ફોરેસ્ટના વાંદરા ચશ્માં અને ફોન ખેંચી જાય છે અને એ માટે બચકું ભરે છે. કોઈપણ બચકું કે ઉઝરડો એટલે એ જ દિવસે હૉસ્પિટલ, પરત આવીને નહીં.
• કુટા, સેમિન્યાક, ઇકો બીચ અને ચાંગુનાં દરિયાઈ ખેંચાણ સારા તરવૈયાનો પણ ભોગ લે તેટલાં પ્રબળ છે. ફક્ત લાલ-પીળા ધ્વજ વચ્ચે, જ્યાં લાઇફગાર્ડ હોય ત્યાં જ તરો, અને અંધારા પછી ક્યારેય નહીં.
• સ્કૂટર કે જેટ-સ્કીની ડિપોઝિટ તરીકે પાસપોર્ટ ક્યારેય ન આપો, અને વાહન લેતાં પહેલાં એનો ફોટો પાડો. ઇન્ડોનેશિયાની ડ્રગ્સ સજા દુનિયામાં સૌથી કડક છે અને ભારતીયોને નજીવો લાગે તેવા જથ્થા પર પણ લાગુ પડે છે.
• જાણીતી બ્રાન્ડનું સીલબંધ બોટલનું પાણી જ પીઓ, રસ્તાની વારુંગમાં બરફની ના પાડો, અને પહેલા બે દિવસ કાચું સલાડ તથા કાપેલાં ફળ ટાળો. બાલીમાં પેટની મોટાભાગની તકલીફ રાંધેલા ખોરાકથી નહીં, બરફ અને ધોયેલાં પાંદડાંથી આવે છે.
• બેન્કની અંદરના કે હોટેલના ATM વાપરો. કુટા અને લેજિયનની શેરીના મશીનો પર કાર્ડ સ્કિમિંગ સતત ચાલે છે, અને ઇન્ડોનેશિયન બેન્કનાં મશીન ભારતીય ચિપ-અને-પિન કાર્ડ હંમેશાં બરાબર સ્વીકારતાં નથી.

વ્યક્તિદીઠ, રોજનો, જમીન પરનો ખર્ચ — ભોજન, સ્થાનિક વાહન અને પ્રવેશ ટિકિટ. ફ્લાઇટ અને હોટેલ પેકેજની કિંમતમાં છે, અહીં નહીં.