જ્યોર્જિયા પ્રવાસ માર્ગદર્શિકા

જ્યોર્જિયા માટે મે – ઓક્ટોબર દરમિયાન પ્રવાસ કરો. આ મહિનાઓમાં હવામાન, ભીડ અને હવાઈ ભાડું ત્રણેય અનુકૂળ હોય છે — બહાર જાવ તો ત્રણમાંથી એક જતું કરવું પડે.

ચલણ

Georgian Lari (GEL)

ભાષા

જ્યોર્જિયન, પોતાની આગવી લિપિમાં; રશિયન વ્યાપક, યુવાનોમાં અંગ્રેજી.

સમય ક્ષેત્ર

GET (UTC+4) — 1½ hours behind India

પ્લગ પ્રકાર

Type C / F, 220V

ભારતથી ફ્લાઇટ સમય

6 કલાક

ક્યાંથી ઉડાન

Mumbai · Delhi · Ahmedabad

• 

  અબાનોતુબાની, ગંધક-સ્નાનનો વિસ્તાર

  ગરમ ગંધકના ઝરા પર જમીનમાંથી ઊપસતા ઈંટના ઘુમ્મટ, જે પાંચમી સદીમાં એમના પર જ શહેર વસ્યું ત્યારથી વપરાય છે. જાહેર ઓરડા પુરુષ-સ્ત્રી માટે અલગ છે; ઘસવાની સેવા સાથેનો ખાનગી ઓરડો એક પિત્ઝા જેટલી કિંમતે મળે છે અને દંપતી કે પરિવાર માટે એ સારો વિકલ્પ છે.

• 

  કાઝબેગી અને ગેર્ગેતી ટ્રિનિટી દેવળ

  જ્યોર્જિયન મિલિટરી હાઇવે પર ત્રણ કલાક ઉપર, અનાનુરી કિલ્લો અને જ્વારી ઘાટ વટાવીને, માઉન્ટ કાઝબેક નીચે 2,170 મીટરે એકલા ઊભેલા ચૌદમી સદીના દેવળ સુધી. છેલ્લા ટુકડા માટે 4x4 જોઈએ, જે સ્તેપાન્ત્સમિન્દા ગામમાં ગોઠવાય છે. રાત રોકાઓ — પરોઢે નીચે વાદળ અને ઉપર દેવળ, એ જ ખરો ફોટો છે.

• 

  કાખેતી, અને ક્વેવરી ભોંયરું

  વાઇનના પ્રદેશમાં દોઢ કલાક પૂર્વે. ઔદ્યોગિક ટેસ્ટિંગ રૂમ છોડીને એવા કૌટુંબિક મરાનીમાં જાઓ જ્યાં વાઇન આજેય જમીન નીચે માટીમાં આથો લે છે — છોતરાં સાથે બનેલા એ કેસરી વાઇનનો સ્વાદ ભારતમાં વેચાતી કોઈ વસ્તુ જેવો નથી. અલાઝાની ખીણ પરની ટેકરી પર વસેલું કિલ્લેબંધ સિઘનાઘી રોકાવા માટેની જગ્યા છે.

• મ્ત્સ્ખેતા — જ્વારી અને સ્વેતિત્સ્ખોવેલી

  જૂની રાજધાની, તિબિલિસીથી વીસ મિનિટ, જ્યાં બે નદીઓ મળે છે અને જ્યાં જ્યોર્જિયાએ 337 માં ખ્રિસ્તી ધર્મ સ્વીકાર્યો. જ્વારી ઉપરની ટેકરી પર છે, દૃશ્ય સાથે; નગરમાંનું સ્વેતિત્સ્ખોવેલી કેથેડ્રલ ચાર વાર ફરી બંધાયું છે અને આજેય અગિયારમી સદીનો મૂળ ભાગ સાચવે છે.

• ઉપ્લિસ્ત્સિખે, ગુફા નગર

  નરમ પથ્થરમાં કોતરાયેલું નગર, જ્યાં ઈસવીસન પૂર્વે પહેલી સહસ્રાબ્દીથી લોકો રહેતા — સભાગૃહ, વાઇનનાં ભોંયરાં, દવાખાનું અને રંગમંચ, બધું બાંધેલું નહીં પણ કોતરેલું. તિબિલિસીથી ગોરી જતાં રસ્તે દોઢ કલાક છે, અને છાંયડો લગભગ નથી, એટલે વહેલા કે મોડા જાઓ.

• બાતુમી, અથવા ગુદૌરીનો બરફ

  કાળા સમુદ્ર પરનું બાતુમી ઉપોષ્ણકટિબંધીય છે, ખડક પર વનસ્પતિ ઉદ્યાન અને દરિયાકિનારે ખુશમિજાજ વિચિત્ર સ્થાપત્ય ધરાવે છે; પાંચ કલાકનું ડ્રાઇવ કે એક કલાકની ફ્લાઇટ. શિયાળામાં તિબિલિસીથી બે કલાક દૂર ગુદૌરી યુરોપના ત્રીજા ભાગના ભાવે ખરું સ્કીઇંગ આપે છે, અને મોટાભાગનાં પેકેજમાં સાધનોનું ભાડું સામેલ હોય છે.

• ખાચાપુરીશાકાહારી

  ચીઝ ભરેલી રોટી, અને રાષ્ટ્રીય વાનગી. અદ્જારિયન આવૃત્તિ હોડી આકારની આવે છે, જેમાં ટેબલ પર જ ઓગળેલા ચીઝમાં કાચું ઈંડું અને માખણ હલાવાય છે; ઇમેરેતિયન સપાટ ભરેલી ગોળ રોટી છે. બંને શાકાહારી છે, અને એક અદ્જારિયન બે જણ માટે ખરેખર આખું ભોજન છે.

• સામારખ્વો — ઓર્થોડોક્સ ઉપવાસનું મેનુશાકાહારી

  અહીં શાકાહારી માટે શીખવા જેવી સૌથી ઉપયોગી વાત આ છે. જ્યોર્જિયન ઓર્થોડોક્સ ચર્ચ વર્ષમાં લગભગ બસો દિવસ ઉપવાસ કરે છે — માંસ, દૂધ કે ઈંડું નહીં — એટલે મોટાભાગની રેસ્ટોરાં "સામારખ્વો" વિભાગ રાખે છે જે વ્યાખ્યાથી જ વીગન છે. નામ લઈને માગો અને આખું બીજું મેનુ સામે આવી જશે.

• બાદ્રિજાની નિગ્વઝિત અને લોબિયોશાકાહારી

  તળેલા રીંગણમાં અખરોટ-લસણની પેસ્ટ વીંટાળેલી, અને માટીના વાસણમાં મકાઈની રોટી સાથે પીરસાતું લાલ કઠોળનું શાક. બંને વીગન, બંને દરેક મેનુમાં, અને વજન તથા મસાલામાં કૉકેશસની બીજી કોઈ વાનગી કરતાં ભારતીય ઘરની રસોઈની વધુ નજીક.

• ખિન્કાલી

  હાથે ખવાતાં વળ ચઢાવેલાં સૂપ-મોદક — ગાંઠ પકડો, બચકું ભરો, અંદરનો સૂપ પીઓ, ગાંઠ છોડી દો. સામાન્ય રીતે ડુક્કર અને ગોમાંસનાં, પણ તિબિલિસીમાં મશરૂમ, ચીઝ અને બટાટાવાળાં સામાન્ય છે. કાંટા-ચમચીથી ક્યારેય ન ખાઓ; જ્યોર્જિયનો નોંધ લેશે અને કહેશે પણ ખરા.

• જૈન પ્રવાસી માટેજૈન અનુકૂળ

  મોટાભાગની જ્યોર્જિયન શાકાહારી રસોઈનો પાયો લસણ અને અખરોટ છે, અને ડુંગળી બધે છે — એટલે સામારખ્વો મેનુ શાકાહારનો પ્રશ્ન ઉકેલે છે, જૈનનો નહીં. તિબિલિસીમાં રુસ્તાવેલી અને માર્જાનિશ્વિલી પાસે ભારતીય રેસ્ટોરાં છે જે એક દિવસની જાણ સાથે જૈન રસોઈ કરે છે; કાઝબેગી અને કાખેતીમાં કશું નથી, એટલે એ દિવસોનું ભાથું અમે બંધાવીએ છીએ.

બુકિંગ વખતે ભોજન પસંદગી જણાવો — શાકાહારી, જૈન કે હલાલ — અને અમે તમારી ઇટિનરરીની દરેક હોટેલ અને રેસ્ટોરન્ટને જાણ કરીશું.

• ક્વેવરી કેસરી વાઇન અને કાખેતિયન સાપેરાવી, ભોંયરામાંથી નિકાસના કાગળ સાથે ખરીદેલો
• ચુરચખેલા — દોરીમાં પરોવેલા અખરોટ, દ્રાક્ષના રસમાં બોળેલા; મૂળ એનર્જી બાર
• મિનાનકારી — બાયઝેન્ટાઇન પદ્ધતિમાંથી પુનર્જીવિત થયેલી જ્યોર્જિયન મીનાકારી ઘરેણાં
• તુશેતી અને સ્વાનેતીનાં પહાડી ગામોમાંથી હાથે ગૂંથેલા ઊનનાં મોજાં અને નમદો
• ડ્રાય બ્રિજ ચોરબજાર, તિબિલિસી — સોવિયેત કૅમેરા, મીનાના બિલ્લા, ચાંદીનાં વાસણ અને સાચેસાચો ભંગાર
• સ્વાનેતી મીઠું, વાદળી મેથી અને ગલગોટાની પાંખડીનો મસાલો — જે ઘરે ક્યાંય નહીં મળે

તિબિલિસીમાં બોલ્ટ બધે છે અને હાસ્યાસ્પદ રીતે સસ્તું — આખું શહેર ઓળંગવાનું ભાડું લગભગ સો રૂપિયા, એટલે મેટ્રોની તસ્દી કોઈ લેતું નથી, જોકે મેટ્રોમની કાર્ડ મેટ્રો અને બસ બંનેમાં ચાલે છે. શહેરો વચ્ચે માર્શ્રુત્કા મિનીબસ સસ્તી અને અગવડભરી છે; કાઝબેગી, કાખેતી અને ઉપ્લિસ્ત્સિખે માટે દિવસના હિસાબે ડ્રાઇવર સાથે કાર જ સમજદારીની ખરીદી છે. ગેર્ગેતી સુધીના છેલ્લા ચઢાણ માટે ગામમાંથી સ્થાનિક 4x4 ગોઠવવી પડે છે, અને કાઝબેગી જતો જ્વારી ઘાટ નવેમ્બરથી એપ્રિલ વચ્ચે બરફને કારણે સૂચના વગર બંધ થઈ શકે છે.

• અહીં ખરું જોખમ ગુના નહીં, પ્રવેશ નકારાવાનું છે. માન્ય દસ્તાવેજો હોવા છતાં ભારતીય નાગરિકોને તિબિલિસી એરપોર્ટ પર લાંબી પૂછપરછ થઈ છે અને ક્યારેક પાછા મોકલાયા છે. છાપેલી પરત ટિકિટ, હોટેલ વાઉચર, વીમો, બેન્ક સ્ટેટમેન્ટ અને કાર્ડ હાથના સામાનમાં રાખો, અને ક્યાં જાઓ છો તથા ખર્ચ કોણ ઉઠાવે છે એનો સ્પષ્ટ, સુસંગત જવાબ તૈયાર રાખો.
• અબખાઝિયા અને દક્ષિણ ઓસેશિયા રશિયન કબજા હેઠળ અને બંધ છે. ગોરી અને કાઝબેગી પાસેની વહીવટી સીમા રેખા કેટલીક જગ્યાએ અચિહ્નિત છે અને એ અજાણતાં ઓળંગવા બદલ લોકોને અટકાયતમાં લેવાયા છે — એ જિલ્લાઓમાં નિશાનવાળા રસ્તાથી આઘાપાછા ન થાઓ.
• જ્યોર્જિયામાં પહાડી ડ્રાઇવિંગ ઝડપી છે અને આંધળા વળાંક પર ઓવરટેક કરવું સામાન્ય છે. સૌથી સસ્તા ભાવને બદલે ઑપરેટર પસંદ કરો, પાછળની સીટમાં પણ સીટબેલ્ટનો આગ્રહ રાખો, અને કાઝબેગીથી રાત્રે ઊતરવાની ના પાડો.
• નવેમ્બરથી એપ્રિલ વચ્ચે જ્વારી ઘાટ બરફ અને હિમપ્રપાત નિયંત્રણ માટે ચેતવણી વગર બંધ થાય છે. કાઝબેગીની દિવસ-સફર અણધારી રાત્રિ બની શકે છે, એટલે આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટના આગલા દિવસે કશું ન ગોઠવો.
• જાહેર ગંધક-સ્નાનગૃહ એક જ લિંગ માટે અને મોટે ભાગે વસ્ત્ર વગરનાં હોય છે, જે પ્રવાસીઓને ચોંકાવે છે. ફરક પડતો હોય તો ખાનગી ઓરડો બુક કરો, અને નોંધો કે ગંધકની ગંધ ચામડી અને વાળમાં એક દિવસ રહેશે.
• તિબિલિસીનાં રખડતાં કૂતરાં ટૅગવાળાં, રસી અપાયેલાં અને સામાન્ય રીતે મળતાવડાં છે, પણ એ ટ્રેકર્સની પાછળ કિલોમીટરો સુધી ચાલે છે અને રાત્રે ટોળામાં પોતાનો વિસ્તાર સાચવે છે. ટ્રેક શરૂ થાય ત્યાં એમને ખવડાવશો નહીં.

વ્યક્તિદીઠ, રોજનો, જમીન પરનો ખર્ચ — ભોજન, સ્થાનિક વાહન અને પ્રવેશ ટિકિટ. ફ્લાઇટ અને હોટેલ પેકેજની કિંમતમાં છે, અહીં નહીં.