ડલ સરોવર, ઘાસનાં મેદાન અને બરફ, ૫ રાત્રિ

અમદાવાદથી દિલ્હી થઈને શ્રીનગરની ઉડાન; એરપોર્ટની સુરક્ષા તપાસ ઝીણવટભરી હોય છે અને સમય લે છે. બપોર પછી ડલના પૂર્વ કિનારે ત્રણ મુઘલ બગીચા — ચશ્મે શાહી, રાશિચક્રના બાર પગથિયાંમાં રચાયેલો નિશાત બાગ, અને જહાંગીરે નૂરજહાં માટે બંધાવેલો શાલીમાર બાગ. સંધ્યાકાળે નહેરુ પાર્કથી તરતા શાકભાજીના બગીચા પાસેથી એક કલાકની શિકારા સવારી.

જૂના લેહ ધોરીમાર્ગ પર સિંધ ખીણમાં એંશી કિલોમીટર, કંગન અને ગગનગીર થઈને ૨,૮૦૦ મીટરે સોનમર્ગ. મેદાનથી થાજીવાસ હિમનદીના મુખ સુધી ચાર કિલોમીટરની ટટ્ટુ સવારી અથવા સખત ચઢાણ; અહીં જુલાઈ સુધી બરફ ટકે છે. તળેટીએથી ગમબૂટ લઈ જાઓ કે ભાડે લો — છેલ્લો ટુકડો ઉનાળામાં પણ કીચડવાળો હોય છે. સાંજ સુધીમાં શ્રીનગર પરત.

ટંગમર્ગ થઈને બે કલાક પશ્ચિમે ગુલમર્ગ — ૨,૬૫૦ મીટરે આવેલું ફૂલોનું મેદાન. ગોંડોલાના બંને તબક્કાની ટિકિટ અગાઉથી લેવાયેલી હોય છે — તબક્કો ૧ કોંગડોરી સુધી અને તબક્કો ૨ ૩,૯૭૯ મીટરે અફરવત સુધી, જે દુનિયાનો બીજા ક્રમનો સૌથી ઊંચો ચાલુ રોપ-વે છે. તેજ પવનમાં તબક્કો ૨ ચેતવણી વગર બંધ થાય છે, એટલે અમે તે પહેલાં કરીએ છીએ અને તબક્કો ૧, ગોલ્ફ કોર્સ તથા સેન્ટ મેરીઝ ચર્ચ બપોર માટે રાખીએ છીએ.

ખીણના તળિયે ચાર કલાકનો રસ્તો, વચ્ચે પામ્પોરનાં કેસરનાં ખેતરો — કોઈપણ મહિને ફોટો લેવા જેવાં, જોકે ફૂલ માત્ર ઓક્ટોબરના અંતમાં બે અઠવાડિયાં ખીલે છે — અને અવંતિપોરાનું ૯મી સદીનું ખંડિત અવંતિસ્વામી મંદિર. બપોર પછી પહલગામ પહોંચાય છે, જ્યાં કોલાહોઈ હિમનદીમાંથી નીકળતી લિદ્દર નદી દૂધિયા ભૂખરા રંગે વહે છે અને હોટેલોની પાછળ જ દેવદારના ઢોળાવ શરૂ થાય છે.

પહલગામ શહેરથી આગળ ખાનગી વાહનોને પરવાનગી નથી, એટલે સવારે સ્થાનિક યુનિયન ટેક્સી — જે ભાવમાં સામેલ છે — બેતાબ ખીણ, અરુ અને અમરનાથ યાત્રાના બેઝ કેમ્પ ચંદનવાડી સુધી લઈ જાય છે. મોડી બપોરે શ્રીનગર પરત અને બુલવર્ડ પાસે લાંગરેલી કોતરેલા દેવદારની હાઉસબોટ પર, જ્યાં બેઠકખંડમાં કાશ્મીરી ઘરેલુ ભોજન પીરસાય છે. ઇચ્છા હોય તો સાંજે તરતા બજાર સુધી શિકારા.

ફ્લાઇટના સમય પ્રમાણે જૂનું શહેર ગોઠવીએ છીએ — નૌહટ્ટામાં ૩૭૮ દેવદાર સ્તંભોવાળી સંપૂર્ણ લાકડાની જામિયા મસ્જિદ, ડલનું આખું દૃશ્ય આપતું ટેકરી પરનું શંકરાચાર્ય મંદિર, અને ઝૈના કદલમાં શાલ તથા પેપિયર-માશેની કારીગરી. એરપોર્ટ ડ્રોપ ઉડાનના ત્રણ કલાક પહેલાં; શ્રીનગરમાં બે વખત સુરક્ષા તપાસ થાય છે અને તેમાં ઉતાવળ ચાલતી નથી.